Archeologia Żywa 1 (95) 2025

Opis

Archeologia Żywa 1 (95) 2025

Kolejny numer „Archeologii Żywej” przynosi bogaty wachlarz tematów, które powinny zainteresować przede wszystkim pasjonatów starożytności. Tym razem skupiamy się na historii, dziedzictwie i różnych aspektach kształtowania się chrześcijaństwa. Bez względu na osobiste przekonania, nie sposób pominąć znaczenia tej religii dla dziejów świata. Naszym celem jest przedstawienie faktów i perspektyw, które pozwolą lepiej zrozumieć jej rolę w przeszłości i współczesności.

Numer otwiera artykuł Szymona Modzelewskiego o Konstantynie Wielkim i jego dziedzictwie w świetle źródeł archeologicznych i architektonicznych – to doskonałe wprowadzenie do dwóch kolejnych tekstów. Adam Kuczyński w rozmowie z ks. Przemysławem Szewczykiem podejmuje temat istoty wydarzenia z 325 roku, znanego jako pierwszy powszechny sobór. Czy to określenie jest właściwe? Odpowiedź znajdziecie w środku! Magdalena Czechowska prezentuje wstępne wyniki polsko-tureckich poszukiwań cesarskiego pałacu w Nicei, gdzie miały odbyć się obrady soboru – miejsca, w którym zmieniło się oblicze chrześcijaństwa.

W dalszej części numeru Agata Deptuła przedstawia unikalne malowidła ze Starej Dongoli, uznane przez media za jedno z najważniejszych odkryć 2023 roku. Następnie Przemysław Polakiewicz opisuje proces chrystianizacji podnóży Kaukazu. Nie zabraknie również tematów związanych z archeologią ziem polskich. Sławomir Wadyl i Paweł Szczepanik omawiają rozprzestrzenianie się chrześcijaństwa na wczesnośredniowiecznym Pomorzu Wschodnim, koncentrując się na stanowisku w Ciepłem. Magdalena Matczak przybliża historię klasztoru cysterskiego w Łeknie, wzbogaconą o opis nietypowego pochówku odkrytego podczas badań. Krzysztof Babraj i Andrzej Urbanik przypominają zapomnianą postać Tadeusza Smoleńskiego, pioniera badań starożytnego Egiptu, który prowadził prace w czasach, gdy Polska nie istniała na mapach.

Dla miłośników najnowszych odkryć, Andrzej Kokowski przedstawia badania nad zagadkowymi łyżeczkami odkrywanymi na terenie Barbaricum – ich interpretacja może być naprawdę zaskakująca! Dawid Kobiałka wraz z zespołem prezentuje raport z badań włoskich pochówków odkrytych w obozie jenieckim w Łambinowicach, a Olga Ignatowska przybliża rytuały pogrzebowe Traków, łącząc historię z analizą ich obyczajów. W sekcji metodologicznej Jakub Okonek zaprasza na lekcję dotyczącą paleośrodowiskowych metod datowania, a miłośnicy rekonstrukcji historycznych znajdą coś dla siebie w „Poczcie Odtwórców Polskich”, jak zawsze na ostatniej stronie magazynu.

Oddajemy w Wasze ręce numer pełen różnorodności. Jak zawsze, zachęcamy do dzielenia się uwagami, inspiracjami oraz śledzenia nas w mediach społecznościowych. Kto wie, może to Wasze pomysły lub odkrycia staną się tematem kolejnego wydania?

Na 88 stronach najnowszego numeru Archeologii Żywej 1 (95) 2025 przyglądamy się początkom chrześcijaństwa jako zorganizowanej religii, wpływowi na rozwój cywilizacji oraz najnowszym odkryciom archeologicznym, które rzucają nowe światło na kluczowe wydarzenia.

Spis treści

TEMAT NUMERU
04 / Dziedzictwo Konstantyna Wielkiego – Szymon Modzelewski
12 / Nicea 325. Czym w istocie było spotkanie Konstantyna Wielkiego z biskupami? – Adam Kuczyński, ks. dr Przemysław Szewczyk
21 / Nikaia 325: w poszukiwaniu miejsca obrad, które zmieniły chrześcijaństwo – Magdalena Czechowska
30 / Dawid – król Dongoli i władca narodów. Przełomowe polskie odkrycia archeologiczne w Sudanie – Agata Deptuła
38 / Początki chrześcijaństwa w Gruzji – Przemysław Polakiewicz
45 / Ciepłe i chrystianizacja Pomorza Wschodniego – Sławomir Wadyl, Paweł Szczepanik
54 / Tajemnice klasztoru cysterskiego w Łeknie – Magdalena D. Matczak

ODKRYCIA
62 / Spojrzeć w inną twarz Germanina – Andrzej Kokowski
66 / Sześćdziesięciu z Lamsdorf. Część 2 – Dawid Kobiałka z zespołem

TAJEMNICE PRZESZŁOŚCI
71 / Dolina Trackich Królów. Blisko 1500 grobowców i zatopione miasto – Olga Ignatowska

ARCHEOBIOGRAFIE
76 / Tadeusz Smoleński – zapomniany, pierwszy polski egiptolog – Krzysztof Babraj, Andrzej Urbanik

ARCHEOWARSZTAT
80 / Rdzenie, pyłki i kości zwierząt. Datowanie metodami środowiskowymi. Część 4 – Jakub Okonek

POZA ARCHEOLOGIĄ
84 / Mnich benedyktyński – Poczet Odtwórców Polskich

Dla kogo?

Pasjonaci historii wczesnośredniowiecznej i archeologii.
Rekonstruktorzy oraz edukatorzy szukający najnowszych ustaleń badawczych.
Każdy, kto chce zrozumieć genezę polskiej państwowości z perspektywy źródeł materialnych, a nie tylko kronik.

Pełny wykaz literatury

Język: polski
Liczba stron: 84
Okładka: miękka
Druk: kolorowy
ISSN: 1426-7055
Index: 33572X
Wydawca: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych