Archeologia Żywa 1 (91) 2024

Opis

Archeologia Żywa 1 (91) 2024

Rozpoczynamy chronologicznie od epoki kamienia i wciąż funkcjonujących stereotypów, które opisuje Iwona Sobkowiak-Tabaka. Następnie okiem biologa, Krzysztofa Borysławskiego spoglądamy na różnice między płciami. Po nim zapraszamy do bloku starożytniczego, w którym: Marta Kaczanowicz pochyla się nad żywotem „zwyczajnej” Egipcjanki, Agnieszka Mączyńska przypomina historię zapomnianej faraon Meret-Neith, a Przemysław Kubisiak przybliża zawiłości małżeństwa w starożytnym Izrealu i Lewancie. Dodatkowo Anna Jankowiak odświeża historię mitycznej Meduzy i tego, jak bardzo awansowała ona we współczesnej kulturze.

Nie powinni być również zawiedzeni miłośnicy średniowiecza. Magdalena Konczewska rozważa, na ile możliwe jest, że bogato wyposażony grób odkryty w kolońskiej katedrze naprawdę należał do królowej Wizygardy. Leszek Gardeła zagłębia się w świat nordyckiej magii i wieszczek. W temacie polskich badań z kolei Sławomir Wadyl przybliża odkrycia kobiecych pochówków z Ciepłego, a Anna Kubicka opisuje najnowsze wyniki badań olbrzymki z Ostrowa Lednickiego.

W części poza tematem numeru jak zawsze postaraliśmy się, by każdy mógł znaleźć coś dla siebie. Józef Szykulski, Mirosław Masojć i Grzegorz Michalec relacjonują ostatnią ekspedycję do Mongolii. Szymon Modzelewski w obszernym artykule zdradza, co tak cennego sprowadzało w okolice świętokrzyskiego Rydna łowców-zbieraczy tysiące lat temu. W końcu z jakiegoś powodu dziś stoi tam rezerwat archeologiczny. W dalekich podróżach, jako przewodniki posłużyć mogą z kolei artykuły Pawła Piekarza i Przemysława Trześniowskiego – jeśli kiedyś zawitacie odpowiednio do bułgarskiej Starej Zagory lub prekolumbijskiego Chicanna w dzisiejszym Meksyku. Numer zamykają tradycyjnie Szymon Jamaszewski z nadprzyrodzonymi kobiecymi istotami i nasz niedawny, stały dodatek – Poczet Odtwórców Polskich.

W momencie, w którym piszę te słowa trwają przygotowania do naszego dorocznego plebiscytu na „Archeologiczne Sensacje”, czyli 10 Najważniejszych Odkryć i Wydarzeń Polskiej Archeologii 2023. I choć jeszcze nie znam zwycięzców, to gdy numer trafi do Waszych rąk, podsumowanie minionego roku będzie już dostępne na naszej stronie oraz kanale YouTube, zatem zainteresowanych zachęcam do zapoznania się z nimi w wolnej chwili.

Spis treści

TEMAT NUMERU
04 / Niedoceniane przez wieki – Iwona Sobkowiak-Tabaka
08 / Jedna Ziemia, dwa światy, czyli o kobietach i mężczyznach okiem biologa – Krzysztof Borysławski
16 / Nie tylko królowe. Kobiety w starożytnym Egipcie – Marta Kaczanowicz
22 / Meret-Neith – zapomniana egipska królowa – Agnieszka Mączyńska
26 / Małżeństwo w starożytnym Izraelu i Lewancie. Prawa i obowiązki kobiety – Przemysław Kubisiak
30 / Zgwałcona przez boga, ukarana przez boginię. Co tak naprawdę wiemy o Meduzie? – Anna Jankowiak
35 / Czy w katedrze w Kolonii znaleziono grób królowej Wizygardy? – Magdalena Konczewska
42 / Nordyckie wieszczki: kobiety z innego świata – Leszek Gardeła
50 / Ciepłe. Niezwykłe historie kobiet z XI wieku – Sławomir Wadyl
55 / Olbrzymka z Ostrowa Lednickiego. Retrospektywa – Anna Maria Kubicka

ODKRYCIA
59 / Społeczności plejstocenu i wczesnego holocenu na Pustyni Gobi i w Ałtaju – Józef Szykulski, Mirosław Masojć, Grzegorz Michalec

TAJEMNICE PRZESZŁOŚCI
64 / Tajemnice Rydna i cennego surowca starszej epoki kamienia – Szymon Modzelewski
73 / Wspaniałe miasto Augusta Traiana – Piotr Piekarz
78 / Chicanna – Dom Paszczy Węża – Przemysław A. Trześniowski

POZA ARCHEOLOGIĄ
82 / Kobiece istoty nadprzyrodzone w wierzeniach przodków – Szymon Jamaszewski
84 / Kobieta z młodszej epoki kamienia – Poczet Odtwórców Polskich

Dla kogo?

Pasjonaci historii wczesnośredniowiecznej i archeologii.
Rekonstruktorzy oraz edukatorzy szukający najnowszych ustaleń badawczych.
Każdy, kto chce zrozumieć genezę polskiej państwowości z perspektywy źródeł materialnych, a nie tylko kronik.

Pełny wykaz literatury

Język: polski
Liczba stron: 84
Okładka: miękka
Druk: kolorowy
ISSN: 1426-7055
Index: 33572X
Wydawca: Instytut Badań Historycznych i Krajoznawczych