Uściślenie i weryfikacja chronologii oraz periodyzacji grodów tzw. centralnych monarchii pierwszych Piastów – Michał Kara

Opis

Michał Kara „Uściślenie i weryfikacja chronologii oraz periodyzacji grodów tzw. centralnych monarchii pierwszych Piastów (Gniezno – Poznań – Giecz) na podstawie akceleratorowych datowań radiowęglowych”

we współpracy: Tomasz Goslar, Tomasz Janiak, Teresa Krysztofiak, Daniel Makowiecki, Joanna Rennwanz, Tomasz Sawicki

„Książka prezentuje wyniki badań przeprowadzonych w związku z weryfikacją oraz uściśleniem chronologii i periodyzacji trzech grodów tzw. centralnych monarchii pierwszych Piastów: Gniezna, Poznania i Giecza. Wymienione w Kronice polskiej Galla Anonima (I.8) jako główne grody Bolesława Chrobrego (rządy: 992–1025) informowały one o „wspaniałości i mocy sławnego Bolesława”. Szczególną rolę w przeprowadzonych badaniach odegrały datowania radiowęglowe, które wykonano nowoczesną metodą spektralno-akceleratorową, zapewniającą wiarygodność dat 14C. Próbki pochodziły z􀁢dobrze rozpoznanych archeologicznie reliktów wymienionych zespołów grodowych, które według archeologów mają istotne znaczenie dla ustalenia metryki, konfi guracji przestrzennej oraz funkcji badanych kompleksów grodowych w ich kolejnych fazach użytkowych, ograniczonych zasadniczo do połowy XI wieku. Wyniki datowań radiowęglowych zostały przeanalizowane w kontekście tzw. bayesowskich modeli chronologicznych. Otrzymane informacje włączono w nurt szerszych studiów analityczno-syntetyzujących z􀁢zakresu problematyki formowania się państwa Piastów, jego wczesnych etapów chrystianizacji, jak też chronologii tych procesów, badanych przez archeologię w ramach konkretnych faz osadniczo-kulturowych wczesnego średniowiecza na obszarze Wielkopolski środkowej. Jest to pierwsze i jak dotąd jedyne opracowanie naukowe tego rodzaju.”

Michał Kara

„W książce ogromny nacisk położono na precyzyjne opisanie datowanego materiału. Chodzi nie tylko (nie tyle) o rodzaj zabytków, ale o kontekst stratygraficzny, w jakim je odkryto. […] Rozdziały I do VI mają fundamentalne znaczenie w ocenie książki. Bez precyzyjnego wyjaśnienia, co i gdzie znaleziono, same daty – nawet najbardziej precyzyjne – nie miałyby większej wartości. Te rozdziały nie powstałyby, gdyby nie mrówcza praca poprzednich pokoleń archeologów – w tym tych, których pamięci recenzowane dzieło dedykowano. Jak już wspomniano, projekt skoncentrował się na datowaniu materiału osadowego […]. Ważne jest wykonanie większych serii dat (patrz rozdział VII), co pozwoliło określić „[…] metrykę określonych sekwencji stratygraficznych […]” oraz zdynamizować „[…] obraz sedymentacji materiałów kulturowych w obrębie warstw i obiektów”. Dzięki recenzowanej książce świt naszej państwowości oświetlają nie pojedyncze daty, ale „[…] ułożone w grupy serie datowań radiowęglowych”. […] Z naciskiem zaznaczam, że studium ma ogromne znaczenie także od strony stricte źródłoznawczej, w tym dla datowania rytmu rozwoju ceramiki (a więc najliczniejszej kategorii zabytków). […] Na szacunek zasługuje jasne wskazanie nieścisłości, rozbieżności czy po prostu błędów laboratoryjnych w datowaniu. […] Bardzo wysoko oceniam realizację projektu i wieńczącą projekt monografię. Studium to ma fundamentalne znaczenie dla rekonstrukcji dziejów Wielkopolski w X wieku, a równocześnie wpisuje się w tendencję do modernizacji mediewistyki (uczynienia z niej bardziej science niż tradycyjnie rozumianej humanistyki) […].”

z recenzji dr. hab. prof. UR Marcina Wołoszyna

Spis treści

Michał Kara
Wstęp / 9

Joanna Rennwanz
Rozdział I. Analiza specjalistyczna materiałów archeobotanicznych i entomologicznych z zespołów grodowych w Gnieźnie, Poznaniu i Gieczu wytypowanych do akceleratorowych badań radiowęglowych / 23

Daniel Makowiecki
Rozdział II. Analiza archeozoologiczna kości zwierzęcych z zespołów grodowych w Gnieźnie, Poznaniu i Gieczu wytypowanych do akceleratorowych badań radiowęglowych 39

Tomasz Sawicki
Rozdział III. Analiza wyników badań radiowęglowych z wczesnośredniowiecznego zespołu grodowo-osadniczego w Gnieźnie z okresu przed i wczesnopaństwowego (stanowiska 15, 13, 22) w kontekście dotychczasowych ustaleń stratygraficzno-chronologicznych / 51

Tomasz Janiak
Rozdział IV. Analiza wyników badań radiowęglowych z wczesnośredniowiecznych stanowisk archeologicznych nr 5, 14 i 15 (część SE) na Górze Lecha w Gnieźnie, ze szczególnym uwzględnieniem reliktów architektury przedromańskiej i romańskiej, w kontekście dotychczasowych ustaleń stratygraficzno-chronologicznych / 223

Michał Kara
Rozdział V. Analiza wyników badań radiowęglowych z najstarszego wczesnośredniowiecznego zespołu grodowo-osadniczego w Poznaniu w kontekście dotychczasowych ustaleń stratygraficzno-chronologicznych / 395

Teresa Krysztofiak
Rozdział VI. Analiza wyników badań radiowęglowych z wczesnośredniowiecznego zespołu grodowo-osadniczego w Gieczu z okresu przed- i wczesnopaństwowego w kontekście dotychczasowych ustaleń stratygraficzno-chronologicznych/ 665

Tomasz Goslar, Michał Kara
Rozdział VII. Bayesowski model chronologiczny wczesnośredniowiecznych faz kulturowo-osadniczych z przełomu I i II tysiąclecia w środkowej Wielkopolsce, na podstawie datowania 14C próbek z badań archeologicznych w Gieczu, Gnieźnie i Poznaniu / 863

Michał Kara
Podsumowanie / 903

Michał Kara & Tomasz Goslar, Tomasz Janiak, Teresa Krysztofiak, Daniel Makowiecki, Joanna Rennwanz, Tomasz Sawicki
Refinement and Verification of the Chronology and Periodisation of the so-called Central Strongholds in the Monarchy of the First Piasts (Gniezno, Poznań and Giecz) Based on Accelerator Radiocarbon Dating (Summary) / 981

Bibliografia / 1005
Wykaz ważniejszych skrótów stosowanych w pracy / 1039
Indeks ważniejszych stanowisk archeologicznych / 1041
Adresy autorów / 1043

Dane szczegółowe:

Miejsce wydania: Wrocław
Data wydania: 2025
Wydanie: pierwsze
Język: polski
Liczba stron: 1044
Format: A4
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
ISBN: 978-83-68233-18-6
Wydawca: Wydawnictwo Chronicon